Japanse Duizendknoop

BESCHRIJVING:

De Aziatische duizendknoop (Fallopia japonica) is een plant die vaak onder de vorm van struikgewas voorkomt. De stengels zijn roodachtig, hol en broos, en kunnen makkelijk tot 3 à 4 meter hoog reiken. De bladeren zijn groot, hebben een ovaal-driehoekige of hartvormige bladschijf, en zijn licht groen. Tussen de maand augustus en oktober, bloeit de Aziatische duizendknoop in trosjes van piepkleine witte bloempjes. De wortels bestaan uit rizomen met een heel sterke reproductieve kracht. De Aziatische duizendknoop leent zich ook heel gemakkelijk tot vermeerdering met stekken.

De plant komt in tal van habitats tot ontwikkeling, maar verkiest duidelijk een voedselrijke en mulle ondergrond. We vinden de plant dan ook vaak terug op braaklanden en wegbermen. De Aziatische duizendknoop zijn ook dikwijls verspreid over honderden meter langs de waterkanten. Toch had de soort, in de door het project betrokken gebied waar ze heel vaak voorkomt, de hele lengte van de waterkanten niet overwoekerd, zoals het geval was in de regio Rhône-Alpes.

De Aziatische duizendknoop zorgt voor problemen van het waterecosysteem, daar ze het natuurlijke evenwicht verstoort. Haar wortelsysteem is niet geschikt voor de grond aan de waterkanten, waardoor er erosie kan ontstaan.

BESTRIJDINGSWIJZE:

Er werden verschillende methodes uitgetest in het kader van het LUPIN-project. Er werden drie pilootzones afgebakend in het gebied dat het project beslaat. In Morbecque, Zonnebeke en Craywick, hebben de partners volgende methodes toegepast:

  • Gewoon maaien
  • Maaien en afdekken
  • Maaien, afdekken en beplanten

De eerste bestrijdingsactie begint met het maaien van de aangetaste zones. De plant wordt met een motorzeis zo dicht mogelijk tegen de grond gemaaid. Het hanteren van de motorzeis is moeilijk daar men ervoor moet zorgen dat de plantdelen niet naar de waterloop worden meegesleurd. Men kan ook een kettingzaag of een snoeischaar gebruiken.

Men kan ook een worteldoek aanbrengen om de duizendknoop van licht te beroven en aldus te verzwakken. Het is hierbij essentieel om een non-woven doek te gebruiken, daar de duizendknoop anders door de mazen gaat groeien.

Aanplantingen kunnen als aanvulling dienen, hetzij in de zin van landschapsinrichting, hetzij om de bomen aan de waterkant aan te moedigen met de bedoeling een concurrentie tussen soorten te creëren waardoor de duizendknoop gaat verzwakken. Er werden plaatselijke soorten aangeplant (wilgen, kornoelje). De bomen werden relatief dicht aangeplant, a rato van 4 loten/m².

Ook al produceert de duizendknoop relatief weinig zaden, is het toch verkieslijk om voor de bloeiperiode in te grijpen.

De opvolging van de teruggroei van de plant is essentieel en is energierovend, wil men de resultaten van de actie onder controle houden.

Het afval van de werven werd naar afvalverwerkende bedrijven gevoerd of ter plaatse ingegraven (landschapsinrichting onder de vorm van aardhopen).

Een laatste methode bestaat erin de grond af te schrapen om alle rizomen te verwijderen door het afvoeren van de grond. Deze methode is evenwel moeilijk toe te passen voor waterkanten omdat men het risico loopt de bermen te destabiliseren. De methode kon in het kader van het LUPIN-project niet worden uitgetest.

DE RESULTATEN:

De partners hebben zich rekenschap kunnen geven van de moeilijkheid om deze plant uit te roeien. De bestrijdingsacties moeten heel regelmatig worden herhaald en de efficiëntie ervan blijft relatief beperkt.

Gewoon maaien levert weinig bevredigende resultaten op. Deze eerste actie vergt weinig middelen en mankracht (0,05 mandag/m²), maar de controle van de site vereist een wekelijkse interventie om de nieuwe plantjes te maaien. Deze methode blijkt dus niet interessant te zijn in termen van kostprijs en menselijke middelen. Bovendien verhoogt regelmatig maaien het risico dat de plantdelen worden verspreid.

Het maaien gevolgd van het plaatsen van worteldoek levert betere resultaten op. De Aziatische duizendknoop groeit niet door het doek, maar op een aantal plaatsen slagen de zaadkiemen erin het worteldoek ondanks de duisternis op te tillen. Dit aspect moet dan ook geregeld worden gecontroleerd. Het resultaat in Zonnebeke blijkt bemoedigend genoeg om het verwijderen van het worteldoek tegen eind 2014 te overwegen — dus een jaar na de werken— en vervolgens over te gaan tot uitzaaiing van de waterkant. Deze methode biedt het voordeel dat ze niet zoveel tijd en mankracht vereist: ongeveer 0,16 mandag/m² zou moeten volstaan.

De actie die bestaat uit het maaien, plaatsen van een worteldoek en aanplanten levert maar matige resultaten op. De verzwakking van de duizendknoop is reëel, onder meer dank zij het worteldoek, maar de plant maakt gretig gebruik van elke gat dat ontstaat door de nieuwe aanplantingen om opnieuw te gaan woekeren. De opvolging moet dan ook heel nauwgezet gebeuren omdat men de duizendknoop van elke nieuwe loot moet scheiden … Ook hier moet men de zaken heel regelmatig opvolgen a rato van 1 keer per maand. Wat de landschapsinrichting betreft, levert het ingraven van het maaisel maar weinig goede resultaten op: de duizendknoop slaagt erin opnieuw te groeien ondanks het worteldoek en de aanplantingen. Deze methode vergt ook grotere budgetten en meer personeel gelet op de ‘aanplantings'-fase (gemiddeld 0,25 mandag/m²).

Tijdens de periode van het LUPIN-project hebben de partners de Aziatische duizendknoop over 300 m² bestreden. De partners werkten ofwel met hun eigen teams in regie of via onderaannemingscontracten met onder meer herinschakelingsbedrijven.

De zeer gemengde resultaten moeten worden geanalyseerd in het kader van het risico dat de Aziatische duizendknoop verder gaat uitdijen. Deze plant is immers op tal van plaatsen aanwezig, hoewel de omvang van de plaatsen in de loop der jaren stabiel blijft. Toch stelt men regelmatig de opkomst van nieuwe haarden vast.