Reuzenbalsemien

Beschrijving:

De reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera) werd ingevoerd omwille van haar decoratieve en nectarproducerende eigenschappen. Haar rode steel, hoge groeiwijze en roze bloemen zijn vooral in tuinen esthetisch aantrekkelijk.

De plant is 1 à 2 meter hoog, staat op een lange roodachtige steel, die relatief robuust en hol is. De bloemen meten 2,5 à 4 cm, zijn onregelmatig, paarskleurig en ook soms wit. De bladeren zijn langwerpig, licht getand en voorzien van nectarklieren aan de basis. De reuzenbalsemien geeft bij aanraking een slechte geur af. 

Na verloop van tijd tiert de plant welig langs waterlopen en dit, dank zij haar efficiënte voortplantingswijze. Van begin juli/augustus ontwikkelt de reuzenbalsemien zaaddozen die tegen het einde van de zomer openbarsten, waarbij de zaden worden weggeschoten; deze zaden vormen tegen de volgende lente nieuwe planten. Een enkele plant kan gemakkelijk tot 7000 zaden ontwikkelen! Hoewel de reuzenbalsemien eenjaarlijks is, behouden de zaden 2 jaar lang hun kiemkracht. De plant reproduceert zich ook door stekken, hoewel in een mindere mate.

De reuzenbalsemien heeft een relatief licht wortelsysteem dat absoluut niet aangepast is aan de grond van waterkanten. De felle uitbreiding zorgt voor erosie van de waterkanten en een slechte afvloeiing van waterlopen, die daardoor snel gaan dichtslibben, aanslibben en lokaal overstromen.

Bestrijdingswijze:

De partners van het LUPIN-project hebben ervoor gekozen om de reuzenbalsemien manueel uit te trekken. Deze methode biedt tal van voordelen, zowel voor het welslagen van de bestrijding als voor de organisatie van de werf.

De methode werd voor het eerst getest op het grensgebied aan de Vleter Becque, waar de plant de waterkant over meerdere kilometers overwoekerde. De partners hebben de actie vervolgens uitgebreid naar de rest van het gebied waar de soort aan het oprukken was.

Het manueel uittrekken geeft betere resultaten omdat men zo de hele plant uitrukt, met inbegrip van de wortels: de kans dat de plant opnieuw zal groeien is dus heel miniem. De keuze van de interventieperiode is heel belangrijk, wil men de plant met succes bestrijden. De bestrijding kan slechts slagen als men de plant uittrekt voor ze vruchten kan dragen. De beste periode is dan ook de aanvang van de bloeiperiode, namelijk van midden juni tot circa eind juli (deze periode kan variëren naargelang van de weersomstandigheden). De plant is tijdens de bloeiperiode ook heel vlot te herkennen aan haar roze bloemen; ze is op dat moment ook iets zwakker omdat ze veel energie aan de bloei moet besteden. Na eind juni is er meer gevaar voor uitzaaiing gelet op de zaadvorming.

Als men daarna in september het gebied voor een tweede keer langs gaat, kan men de laatste loten, die later tot ontwikkeling zijn gekomen of die men de eerste keer over het hoofd heeft gezien, uitrukken.

Op het vlak van de werf gaf men de voorkeur aan het manueel uittrekken boven een maaiproces. Om de plant manueel uit te trekken heeft men immers maar heel weinig materieel nodig, zodat men veel mobieler langs de waterlopen kan werken. Het wortelsysteem van de reuzenbalsemien is overigens weinig ontwikkeld en de mulle grond langs de waterkant maakt het mogelijk de plant met de wortel te verwijderen. De teams konden aldus vanaf de bedding van de waterlopen te werk gaan. Ze hadden zo een beter zicht en konden alle planten die langs de waterkant groeiden uittrekken. Het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen is wel essentieel, zelfs al verloopt het werk door de lage waterstand veel gemakkelijker. Een team van 3 à 5 personen lijkt ideaal om de waterlopen op een efficiënte manier af te lopen. Eens de planten zijn uitgerukt, kan men ze op hopen laten liggen, weliswaar op een iets hogere plek dan de hoogste waterstand om te vermijden dat ze stroomafwaarts zouden worden meegevoerd.

Maaien behoort nog steeds tot de mogelijkheden, maar dat moet dan heel dicht bij de grond gebeuren, meer bepaald onder de eerste vegetatieknop. Maaien biedt de mogelijkheid over grote gebieden te werken, onder meer in vochtige zones.

De resultaten:

De partners van het LUPIN-project hebben over heel verschillende werven qua omvang gewerkt, gaande van enkele tientallen meters tot 9 kilometer. Het manueel uittrekken heeft een gerichte en relatief doeltreffende actie mogelijk gemaakt.

Over het hele gebied van het LUPIN-project werd de reuzenbalsemien over meer dan 31 km waterlopen bestreden. De partners hebben hetzij met hun eigen teams in regie gewerkt of via onderaannemingscontracten met onder meer herinschakelingsbedrijven.

De kostprijs van de werven voor de bestrijding van de reuzenbalsemien verschilt naargelang van de omvang van de werf; toch ramen de partners de kostprijs gemiddeld op 0,80 euro/ml behandelde waterloop (toezicht niet inbegrepen). De kostprijs omvat alleen de werkuren, zowel in regie als in onderaanneming, aangezien men voor het uittrekken van deze plant geen specifiek materieel nodig heeft. De partners hebben berekend hoeveel tijd de eerste bestrijdingsacties in beslag namen: gemiddeld komt dit neer op 6 mandagen per kilometer waterloop.

Aangezien de meeste acties in 2014 plaats hadden, zullen de resultaten pas de komende jaren kunnen worden geëvalueerd. De partners van het LUPIN-project hopen wel goede resultaten te behalen met de uitroeiing van de reuzenbalsemien daar deze plant zich quasi uitsluitend via zaadverspreiding reproduceert. Men denkt dan ook dat twee jaar verder bestrijden zou moeten volstaan om de aangetaste sites definitief te saneren. Daarna zou een regelmatig toezicht tijdens de onderhoudswerkzaamheden van waterlopen of bij het rattenvangen moeten volstaan om nieuwe invasies te voorkomen.